Home Vereniging Activiteiten Natuurgebieden Natuur Fotoalbum

  • rups van rietvink
Lokale biodiversiteit in 2011


terug naar Natuur - Biodiversiteit

2010 was het jaar van de biodiversiteit. Om de natuurlijke rijkdom extra onder de aandacht te bren-gen ging Natuurpunt lokaal de uitdaging aan om op één jaar tijd zoveel mogelijk planten- en dierensoorten waar te nemen. In 2010 werden 21219 waarnemingen van 2108 dieren- en plantensoorten ingegeven in waarnemingen.be. De gemeenten Heist-op-den-Berg, Herselt, Hulshout, Laakdal en Westerlo kregen zo een eerste raamwerk van de biodiversiteit binnen hun gemeentegrenzen.

Na het beloftevolle jaar 2010 was het uitkijken of deze hoge waarnemingscijfers nog konden worden overtroffen in 2011. Op 01/01/2012 waren er in Waarnemingen.be 24004 natuurwaarnemingen ingegeven voor de gemeenten Heist-op-den-Berg, Herselt, Hulshout, Laakdal en Westerlo. Opnieuw een stijging en dus ook weer een massa extra informatie over de aanwezige lokale natuur.

Cijfers van 2011

In de tabel vinden we de waarnemingscijfers per soortgroep en per gemeente voor 2011. Tussen haakjes staan de + of - ten opzichte van de waarnemingen van 2010. Je kunt dus direct vergelijken in welke gemeente er meer of minder soorten werden waargenomen per soortgroep. De cijfers helemaal onderaan zijn het totaal aantal waarnemingen voor het hele jaar per gemeente. Hier kunnen we al direct vaststellen dat in Herselt, Heist-op-den-Berg en Laakdal duidelijk meer waarnemingen werden uitgevoerd en ingegeven. In Hulshout en Westerlo minder. Hulshout blijft hier wel het buitenbeentje met zeer weinig waarnemingen en daaraan gekoppeld ook zeer weinig soorten. Met waarnemingscijfers van 2 jaar kunnen de eerste vergelijkingen worden gemaakt. Ook kunnen we nu zien hoe het zit met de conclusies die we na één jaar trokken.

  Heist o/d Berg Herselt Hulshout Laakdal Westerlo
Vogels 114 (+5) 114 (+1) 68 (-9) 147 (-21) 110 (-16)
Zoogdieren 13 (-3) 9 (-6) 6 (-3) 14 (id) 10 (-10)
Reptielen en amfibiën 6 (id) 3 (-5) 1 (-5) 7 (+1) 6 (+1)
Dagvlinders 23 (-2) 21 (-3) 10 (-4) 24 (-2) 24 (id)
Libellen 15 (-2) 23 (-7) 6 (-3) 22 (-3) 13 (+1)
Insecten (overige soorten) 9 (+4) 1 (id) 0 (id) 13 (+8) 3 (+1)
Weekdieren en ongewervelden 12 (+10) 2 (+1) 0 (id) 3 (+1) 3 (-6)
Nachtvlinders en micro's 63 (-31) 11 (-101) 0 (-82) 545 (+49) 211 (-3)
Vissen 0 (id) 1 (+1) 0 (id) 6 (-1) 0 (-1)
Planten 116 (+59) 195 (+75) 26 (+13) 231 (-159) 148 (-107)
Paddenstoelen 251 (+151) 193 (+99) 51 (-26) 185 (-67) 280 (+3)
Mossen en korstmossen 15 (+13) 21 (+21) 0 (id) 58 (+30) 12 (+11)
Geleedpotigen (overigen) 36 (+3) 9 (-1) 3 (+2) 24 (+14) 28 (+11)
Sprinkhanen en krekels 7 (-4) 7 (-6) 1 (-1) 15 (-1) 12 (+7)
Wantsen en cicaden 41 (+15) 25 (+22) 5 (+5) 55 (+44) 13 (-3)
Kevers 68 (+5) 49 (+35) 1 (id) 81 (+55) 32 (-25)
Bijen, wespen en mieren 60 (-6) 15 (+5) 0 (-1) 47 (+31) 37 (+11)
Vliegen en muggen 80 (+5) 29 (+12) 14 (+14) 84 (+62) 38 (+10)
Algen en wieren 0 (id) 5 (+5) 0 (id) 4 (+4) 5 (-2)
Totaal waargenomen soorten 930 (+223) 733 (+148) 192 (-100) 1565 (+45) 985 (-118)
Totaal aantal waarnemingen 4559 (+930) 4113 (+1542) 493 (-116) 11461 (+703) 3378 (-274)

Conclusies

In 2010 formuleerden we na één jaar waarnemen en 21219 natuurwaarnemingen al een reeks eerste conclusies. Nu, een jaar later, stellen we vast dat deze conclusies zich grotendeels bevestigen. We krijgen dus stap per stap een duidelijker beeld van de plaatselijke natuur.

Gemeenten

Naast de cijfers van Laakdal is niet naast te kijken. Laakdal is begenadigd met een hele reeks prachtige natuurgebieden die geheel of gedeeltelijk op haar grondgebied zijn gelegen. Laakdal bezit dan ook een zeer hoge natuurlijke biodiversiteit. Bijna de helft van alle waarnemingen komen uit Laakdal. Met 1565 verschillende soorten zitten ze ook met kop en schouders boven de andere gemeenten uit.

Hulshout had in 2010 zowel de minste waarnemingen als de minste soorten. Eigenaardig genoeg is het net in deze gemeente dat de cijfers in 2011 nog verder naar beneden gaan. Zowel in aantal waarnemingen als in soorten. Deze cijfers geven helemaal niet de weergave van de realiteit terug. Met een groot stuk vallei van de Grote Nete en met het Goor-Asbroek heeft het heel wat natuur binnen de gemeentegrenzen. De logische verklaring is dat er hier minder waarnemers actief zijn wat een duidelijk negatieve invloed heeft op de resultaten.

In Heist-op-den-Berg en in Herselt zien we een spectaculaire stijging van zowel het aantal waarnemingen als het aantal soorten. Hier is een inhaalbeweging ingezet die in de eerste plaats veel meer waargenomen soorten geeft voor planten en paddenstoelen. Eigenaardig genoeg tuimelt in deze gemeenten het aantal waargenomen soorten nachtvlinders naar beneden.

Voor Westerlo zien we cijfers die zowat ter plaatse trappelen en zelfs lichte dalingen geven. Met een negatieve uitschieter van het aantal waargenomen plantensoorten.

Soortengroepen

Klaprozen Veruit de populairste soortgroep blijven de vogels. Zij hebben wel niet de meeste soorten, maar de meeste waarnemingen die worden ingegeven betreffen vogels. Niet minder dan 41% van alle waarnemingen gaan over vogels. (9984 van de 24004 waarnemingen) Vogels zijn overduidelijk de favorieten.
Van vogels weten we redelijk goed welke soorten voorkomen en hebben we een relatief goed beeld van broedvogels, doortrekkers en wintergasten.

Vlinders, libellen, paddenstoelen, nachtvlinders en planten kennen eveneens heel wat waarnemers. Het zijn na de vogels ook geliefde studieobjecten. Van vlinders en libellen vinden we desondanks niet veel soorten terug in de overzichtstabel. Dat komt omdat er veel minder soorten dagvlinders en libellen zijn in vergelijking met paddenstoelen, nachtvlinders en planten. Daar komt nog bij dat libellen en dagvlinders het niet zo goed doen en meer en meer in de verdrukking komen, onder andere door het verdwijnen van geschikte leefbiotopen.

Van mossen, korstmossen, algen en wieren werden bijna geen waarnemingen geregistreerd. Het gaat hier dan ook over zeer gespecialiseerde determinaties om deze soorten te herkennen. En dat schrikt blijkbaar af.

Ook van vissen kwamen weinig waarnemingen binnen. Om vissen te inventariseren dient men deze (meestal) te vangen en dat is een serieuze drempel.
Vogels waarnemen gaat dan wel eenvoudiger.

Een aantal soorten zijn populair en worden redelijk tot zeer goed geïnventariseerd. Veel soorten zijn moeilijker te identificeren of vergen veel inspanningen. En er zijn ook heel wat soorten die weinig populair zijn en dus onderbelicht in het grote geheel.

Natuur in natuurgebieden

In natuurgebieden of in de directe omgeving van natuurgebieden werden de meeste waarnemingen en soorten geregistreerd. Dit geeft aan dat natuurgebieden een duidelijk hogere biodiversiteit en dus meer soorten herbergen dan bijvoorbeeld landbouwgebieden. Mooi voorbeeld zijn De Langdonken in Herselt. Hier vinden we in 2011 464 van de 733 waargenomen soorten terug of 63% van het aantal. Van alle waarnemingen die in Herselt werden gedaan komen ze voor 52% uit de Langdonken.

Samengevat

We kunnen stellen dat in de gemeenten Heist-op-den-Berg, Herselt, Hulshout, Laakdal en Westerlo heel wat biodiversiteit aanwezig is. Maar het inventariseren van deze biodiversiteit hangt nauw samen met factoren als de aanwezigheid van grote natuurgebieden en de populariteit van sommige soorten zoals vogels en vlinders. Ook de al dan niet aanwezigheid van lokale waarnemers en specialisten hebben een grote invloed op plaatselijke resultaten. Zo kan één specialist van paddenstoelen of nachtvlinders een grote impact hebben op de resultaten.

© Natuurpunt Heist-op-den-Berg   -