Home Vereniging Activiteiten Natuurgebieden Natuur Fotoalbum

  • De Bruggeneindse Goren
  • Zonnedauw in de Bruggeneindse Goren
  • Levendbarende hagedis in de Bruggeneindse Goren
De Bruggeneindse Goren
Historiek en beheer door de jaren heen (1981-2006)


terug naar "De Bruggeneindse Goren"

Het huidige gewestplan geeft aan dat de Bruggeneindse Goren bosgebied is. In de loop der geschiedenis wisselde echter het landgebruik en de ermee samenhangende flora en fauna zeer sterk. Het reservaatgebied bevindt zich aan de rand van een historisch akkergebied en blijkt reeds lange tijd op de wip te zitten tussen bos en hei. In het begin van de 20e eeuw nam de ontwatering van het gebied ernstige vormen aan. De Hulshoutse relicten van de Goorheyde werden ingenomen door industrie en te Wiekevorst werd een ruilverkaveling uitgevoerd. Enkel het amper 100 ha grote gebied bij Bruggeneinde, namelijk dat wat in het Ancien Régime tot het Prinsbisdom Luik behoorde en niet tot het Hertogdom Brabant, is in zijn geheel landschappelijk relatief gaaf gebleven. Het reservaatgebied is echter reeds decennia omringd door vrij intensieve landbouw. Niet alleen de oppervlakte is drastisch verminderd, ook de kwaliteit. Op Vlaamse schaal blijkt het biotooptype zoals de Bruggeneindse Goren, het op één na zwaarst getroffen biotoop te zijn wat achteruitgang in aantal soorten vaatplanten betreft. Veel van deze lokaal en nationaal uitgestorven soorten waren algemeen op de Goorheyde tot op het einde van de 19e eeuw. Maar wat overblijft is beslist de moeite waard.

Eind jaren '70 werd het actuele reservaat bedreigd door een gedeeltelijke omzetting van bos naar maïsakker (noordelijk deel). Gelukkig ontdekte mensen van de lokale Wielewaalafdeling in 1980 zonnedauw en klokjesgentiaan en werd direct actie ondernomen om dit stukje natuur te redden. Op 24/1/1981 kreeg de vereniging het gebied in handen via een huurcontract van 9 jaar. Het gebied leek gered en onder leiding van Marc Geens (conservator destijds) werden beheermaatregelen opgesteld. Echter eind jaren '80 (een periode van een ver doorgedreven ontwatering van het gebied) en vooral in 1990 staken problemen de kop op. Het huurcontract werd niet verlengd. Na onderhandelingen kocht de gemeente Heist-op-den-Berg het gebied en gaf het voor een periode van 30 jaar in huur aan de Wielewaal. Meteen streefde de vereniging mede onder impuls van toenmalig conservator Sylvain Wuyts naar een erkenning als natuurgebied. Dit lukte in 1994.

Er werd in de jaren 1995-1997 een grondige evaluatie gemaakt van het tot dan toe gevoerde beheer, dit o.a. door intensieve inventarisatie van planten, mossen, zwammen, spinnen maar ook ten dele van insecten. Op basis hiervan werd begin 1997 een nieuwe beheersvisie gelanceerd. Via kleine experimenten bleek dat herstelmaatregelen op grotere schaal, nl. ruime plagwerken zich moesten aandienen. Na heel wat voorbereidende werken kon er in 2000 machinaal geplagd worden over een respectabele oppervlakte in het noordelijk gedeelte van het reservaat. Het zuidelijk gedeelte werd voorlopig verder beheerd op traditionele wijze (maaibeheer) in afwachting van verdere plagwerken in de toekomst. Na de plagwerken van 2000, zien we een positieve evolutie in de richting van een open, heideschraal graslandschap. De totale oppervlakte kwalitatief goede heide is minstens vervijfvoudigd ten opzichte van de in 1981 resterende oppervlakte.

Zonnedauw in de Bruggeneindse Goren In de periode 2001-2004 herstelt het terrein zich. De heidevegetatie neemt toe (x 25) en is op heel wat plaatsen goed ontwikkeld. Mede dankzij het feit dat de bladval gedurende de eerste jaren zoveel mogelijk verhinderd werd (verwijderen bomen) en jonge boomopslag verwijderd werd. Nieuwe soorten duiken op en breiden zich uit. Klokjesgentiaan neemt duidelijk toe en vestigt zich op 2 nieuwe plekken los van de originele vindplaats. Moeraswolfsklauw staat er met honderden tegelijk (terwijl deze plant in 1994 nog met slechts enkele exemplaren vertegenwoordigd was). Enkele typische zeggesoorten breiden zich uit en spectaculaire -extreem zeldzame- paddenstoelen en levermossen worden voor het eerst in De Goren gevonden (terwijl die voordien duidelijk afwezig waren). Ook diverse veenmossoorten zijn er vertegenwoordigd. Op plaatsen waar het plagbeheer minder geslaagd is, steken Pitrus, Pijpestrootje en berkenopslag opnieuw de kop op. Ook op de diverse plekken waar materiaal van plaggen is blijven liggen is de vegetatie meer algemeen. Maar dit is uiteraard werk voor de toekomst. Een aantal typische soorten blijven het goed doen, zoals Kleine en Ronde zonnedauw en enkele zeggesoorten. Deze positief evoluerende lijn willen de conservators doortrekken en in de toekomst zal een poging ondernomen worden om de beboste oppervlakte verder terug te dringen ten voordele van een meer open landschap. Gezien het positieve resultaat de voorbije jaren, hopen we een sterke uitdunning van het eiken-berkenbos te kunnen uitvoeren aan de zuidkant van het reservaat. Om de heide verder te laten ontwikkelen, zullen nieuwe plagwerken (hopen plagmateriaal en takken) worden aangevat, zodat er opnieuw een plaats wordt gecreŽerd voor de pioniersplanten van een heidevegetatie. De boomopslag op het terrein zal worden verwijderd, waarbij we door schapen geholpen worden.

Tot slot valt er nog een positieve noot te noteren over de evoluties in de grondwaterstand sinds 1996. Dit benadert stilaan een meer normaal waterpeil voor een vochtig heidegebied maar staat nog een stuk af van wat het ooit geweest is.

Op 15 augustus 2006 werd 25 jaren Bruggeneindse Goren gevierd met een grote wandeldag. Ondanks de felle regenbuien werden ruim 130 wandelaars rondgeleid door 8 gidsen in de Bruggeneindse Goren. In het molenhuis was een schitterende fototentoonstelling opgebouwd over de fauna en flora van dit gebied.
Ook werd een fraai infobord over het gebied onthuld door burgemeester Verbist en toenmalig conservator Olivier Heylen. Als afsluiter was er een optreden van de Heistse groep Piep.klein.


Op de volgende pagina's kan je nog meer lezen over de Bruggeneindse Goren:

  • Beheer sinds 2007 ... lees meer
  • Toekomstplannen ... lees meer

Met jouw steun kan het natuurgebied verder groeien! Giften voor het aankoopproject in De Bruggeneindse Goren kun je kwijt op rekeningnummer BE56 2930 2120 7588 (IBAN) van Natuurpunt, met vermelding "De Goren (projectnummer 7007).
Voor giften vanaf 40 euro ontvang je een fiscaal attest.
© Natuurpunt Heist-op-den-Berg   -