Home Vereniging Activiteiten Natuurgebieden Natuur Fotoalbum

  • Vlinder op bloem
  • Grassen
  • Tijgerspin in De Goren
  • Kuiken Nijlgans aan Kinderdijk - Nederland
  • Groene kikker in Lekkerkerkse Polder - Nederland
Broedvogelinventarisatie


terug naar Natuur - Flauna & Flora

In het voorjaar van 2011 werd in de vallei van de Grote Nete te Heist-op-den-Berg een broedvogelinventarisatie uitgevoerd. De aanleiding voor deze studie was tweeledig. Het was enerzijds 10 jaar geleden dat er nog eens een broedvogelinventarisatie werd uitgevoerd in Heist-op-den-Berg. Anderzijds wou Natuurpunt Heist een referentie hebben van het huidige broedvogelbestand met de komst van Sigma . In de nabije toekomst zal de Netevallei drastisch veranderen door Sigma. De vallei zal terug natter worden en ook meer open. Hierdoor zullen nieuwe biotopen ontstaan, die dan weer nieuwe broedvogels en andere beestjes aantrekken. Met deze studie concentreerden we ons op de broedvogels in de vallei zelf. Van aan de Hellebrug te Itegem tot aan de Pallieterhoeve (Hulshout/Booischot) . Er werd grotendeels waargenomen vanaf de oevers van de Grote Nete zelf. Daar het hier over een gigantisch gebied gaat met een beperkt aantal waarnemers richtten we ons specifiek op de minder algemene soorten. Alle waarnemingen werden ingegeven in Waarnemingen.be.

Vergelijking 2001 / 2011

In dit artikel vergelijken we de resultaten van de broedvogelinventarisatie van 2011 met deze van 2001. In 2001 werd een nog groter gebied ge´nventariseerd, maar in deze vergelijking houden we alleen rekening met de Netevallei zelf. We bekeken alleen de minder algemene broedvogelsoorten omdat deze gemakkelijker te monitoren en te tellen zijn. Hier volgen de meest opmerkelijke resultaten in een korte vergelijking tussen 2001 en 2011.

Blauwborst:

2001 : 10 à 13 broedparen, voornamelijk in de winterbedding van de Grote Nete.
2011 : Geen enkele waarneming meer.
Boomklever

Boomklever:

2001: 1 à 2 broedparen in kasteelpark Hof ter Laken
2011: minimum 5 broedparen

Groene specht:

2001: 10 à 15 broedparen
2011: 8 à 10 broedparen

Kleine bonte specht:

2001: 1 à 2 broedparen
2011: 1 broedpaar in Hof ter Laken

Kuifeend:

2001: 1 à 2 broedparen. Dankzij de verbeterde waterkwaliteit van de Grote Nete is deze terug een vaste bewoner geworden.
2011: 2 à 3 broedparen

Matkop:

2001: 3 à 5 broedparen
2011: 1 à 2 broedparen

Meerkoet:

2001: 1 geslaagd broedgeval
2011: slechts één waarneming

Nachtegaal:

2001: 7 à 10 broedparen
2011: Eind april werden 20 zangposten geteld (9 tussen Hellebrug en Nieuwendijk, 4 tussen Nieuwendijk en Lodijk, 7 tussen Lodijk en Pallieterhoeve) Een uitzonderlijk resultaat.

Patrijs:

2001: 2 à 5 broedparen
2011: 3 à 5 broedparen

Roodborsttapuit:

2001: 13 à 15 broedparen
2011: 32 bezette territoria (14 tussen Hellebrug en Nieuwendijk, 13 tussen Nieuwendijk en Lodijk, 5 tussen Lodijk en Pallieterhoeve). De roodborsttapuit is een fenomeen in onze regio. Ook verder weg van de Netevallei vinden we heel wat territoria (Maasloop te Herenthout, Heerweg en Bernum te Wiekevorst, Langendijk Hallaar, enz.) Ook stroomafwaarts van de Hellebrug tot Lier zijn er nog eens meer dan 10 territoria langs de Grote Nete.

Sprinkhaanzanger:

2001: 13 à 15 broedparen. De waargenomen aantallen zijn bijzonder hoog en illustreren nogmaals het grote belang van onze vallei voor zangvogels van natte biotopen.
2011: Er werden nog slechts 3 waarnemingen gedaan van zingende mannetjes.

Tortel:

2001: 10 à 12 broedparen
2011: 8 à 10 broedparen

Wielewaal:

2001: 4 à 6 broedparen. Weet zich te handhaven in de oude populierenbossen langs de Nete.
2011: 2 broedparen

Zwarte specht:

2001: 1 broedpaar
2011: 1 broedpaar

Zomervogels die het redelijk goed doen in de Netevallei zijn Grasmus, Tuinfluiter, Tjiftjaf, Zwartkop en Fitis. Zeker de Grasmus is massaal aanwezig als broedvogel. Hieronder het maximum aantal zingende mannetjes dat werd waargenomen tussen Hellebrug en Pallieterhoeve.

Grasmus 58 zangposten
Tjiftjaf meer dan 30 zangposten
Zwartkop 35 zangposten
Tuinfluiter 17 zangposten
Fitis 12 zangposten

Dag- en nachtroofvogels werden in deze inventarisatie niet opgenomen. Deze worden ge´nventariseerd in een aparte studie. Ook de roekenkolonie in Itegem wordt in een aparte studie opgevolgd.

Opvallende resultaten in 2011

Grote gele kwikstaart:
Minstens 3 broedparen

Van Braamsluiper, Spotvogel en Boompieper werd slechts één waarneming genoteerd van een zingend mannetje.

Bosrietzanger:
10 zangposten. Is aan een opmars bezig in de valleien van de Grote en de Kleine Nete.

Canadaganzen met jongen
Grote Canadese gans:
2011: Hallaar : 1 zeker broedgeval (8 jongen)

Grauwe vliegenvanger:
2011: minstens 2 broedparen in Hof ter Laken

Krakeend:
2011: zeker één broedgeval (6 jongen) vermoedelijk nog 1 à 2 meer

Kleine karekiet:
2011: 1 broedpaar

Soorten verdwijnen

In 2001 vermeldde Wilfried Wouters het verdwijnen van Veldleeuwerik, Graspieper, Huiszwaluw, Watersnip en Boompieper als broedvogels in de Netevallei. In 2011 dienen we helaas weer een soort aan dit lijstje toe te voegen. De Blauwborst is van 10 à 13 broedparen volledig verdwenen uit de Netevallei in Heist-op-den-Berg. Er werd zelfs geen enkele gewone waarneming meer gedaan. Ook Sprinkhaanzanger, Wielewaal en Matkop doen het slecht en gaan erg achteruit.
Daartegenover staat dat Nachtegaal en Roodborsttapuit het enorm goed blijven doen en dat de Bosrietzanger aan een opmars bezig is. Ook verschillende nieuwe broedvogels deden op een bescheiden manier hun intrede zoals Krakeend en Grote gele kwikstaart. Ook de herintrede van de Kleine karekiet stemt ons hoopvol evenals de massale aanwezigheid van zomervogels zoals Grasmus, Zwartkop,ea

Wisselvallige resultaten

De resultaten zijn wisselvallig en op 10 jaar tijd is er bij heel wat vogelsoorten een grondige verandering opgetreden in hun statuut als broedvogel in de vallei van de Grote Nete. De redenen voor deze veranderingen zijn niet eenduidig, en een combinatie van verschillende oorzaken. Het afgelopen decennium is de vallei nog verder verdroogd en verbost. Hierdoor zijn de natte en de open biotopen in de vallei onder druk komen te staan of verdwenen. En hierbij ook de hieraan verbonden broedvogels als Blauwborst en Sprinkhaanzanger. Naast deze lokale veranderingen spelen nationale en internationale factoren ook hun rol. Denken we maar aan de klimaatverandering en de situatie in de overwinteringgebieden en langs de trekroutes.
Met de komst van Sigma en de daaraan verbonden vernatting in de nabije toekomst zullen er alleszins nog grote veranderingen optreden in de broedpopulaties. Deze veranderingen van nabij opvolgen is de boodschap. Dit betekent dat we geen 10 jaar gaan wachten op een volgende algemene inventarisatie maar jaarlijks het broedvogelbestand willen opvolgen. Boeiende tijden voor vogelspotters.

Dankwoord

Met dank aan Wilfried Wouters, Paul Anthonis, Joris Bosmans, Eddy Nagels, Jos Van Kerckhoven, Guido Van den Wyngaert, Christine Leys, Julien Degroof, Theo Pauwels, Geert Daems voor hun bijdrage aan deze broedvogelinventarisatie.

© Natuurpunt Heist-op-den-Berg   -